Battle Talent'ı çevirmeye 2021'de, oyun daha ham bir VR alfasıyken gönüllü olarak başladım. Türkçe artık oyunun içinden seçilebilen dillerden biri ve o sütunu hâlâ ben tutuyorum. Bu sayfa, yaşayan bir yerelleştirmenin beş yılının tablonun kendisinden ölçülmüş hâli.
Battle Talent, CyDream'in fizik tabanlı VR rogue-lite oyunu. Silahları elinizle tutuyorsunuz, savurmalar animasyonla değil simülasyonla çalışıyor ve zindan her turda değişiyor. Hedef kitlesi, başlıkla hızlı hareket etmekten rahatsız olmayan oyuncular; bu, çoğu VR oyununun hedeflediğinden daha küçük ve daha kendine has bir kitle.
Birincil platform Meta Quest; PC oyuncuları ve modlama topluluğu için bir de SteamVR sürümü var. Quest'in önce gelmesi, çeviri açısından kulağa geldiğinden daha önemli: bağımsız VR demek, boşlukta duran sabit arayüz panelleri demek. Kaydırma çubuğu yok, genişletebileceğiniz bir pencere yok. Metin ya kutuya sığar ya sığmaz.
Türkçe, Battle Talent'ın içinden seçebileceğiniz dillerden biri ve o sütunu Ocak 2021'den beri ben tutuyorum. O sıralarda oyun v0.0.3'teydi, ben de gönüllü çevirmen çağrısına cevap veren bir mütercim tercümanlık öğrencisiydim. Bu bir mod değil ve hiçbir zaman tek seferlik bir teslimat olmadı. Geliştirici, on dokuz dil sütunu bulunan tek bir ana tablo tutuyor; benimki onlardan biri. Yeni içerik geldiğinde tabloya yeni İngilizce satırlar ekleniyor ve herkesin sütunu büyüyor. Bu sayfadaki sayılar 4 Ağustos 2026'da o tablodan hesaplandı.
Dilbilimsel kısım kolay olanı. Bu projeyi bitmiş bir metni çevirmekten ayıran üç şey var:
Oyun önce Çince yazılıyor ve benim çalıştığım İngilizce sütunun kendisi de bir çeviri. Bir silah açıklaması tuhaf geldiğinde, orijinalin mi tuhaf olduğunu yoksa İngilizcede bir şeyin mi kaybolduğunu tablodan anlayamıyorum. Bu yüzden gerçek kaynak çoğu zaman oyunun kendisi oluyor: eşyanın turda ne yaptığına bakıp cümleyi değil davranışı çeviriyorum. 'Slash Katana' böyle 'Kesici Katana' oldu; katana tanımı gereği kesici bir silah olduğu için İngilizcesi zaten gereksizdi. Sıralamanın ihtiyaç duyduğu sıfat-isim yapısını koruyup fazlalığı attım.
CAT aracı yok, çeviri belleği yok, içerik yönetim sistemi yok. Geliştiricinin sahibi olduğu bir tablo var ve bütün çevirmenler onun içinde canlı çalışıyor. Yani bulanık eşleşmeden kazanç yok, otomatik tutarlılık denetimi yok ve yan sütunu sessizce bozma riski gerçek. Terminoloji disiplininin de kafamda ve kendi notlarımda yaşaması gerekiyor, çünkü dosyada bunu zorlayan hiçbir şey yok.
Başlıkta, taşan bir etiket kaydırılabilir bir alana sarmıyor; ya geometrinin içinden geçiyor ya da elinizde tuttuğunuz panelden taşıyor. Türkçe sondan eklemeli bir dil, dolayısıyla iki kelimelik bir İngilizce etiket çoğu zaman tek uzun ekli kelimeye dönüşüyor ve karakter olarak kısalmıyor. Düzenleme zamanımın yarısı kısa metinleri daha da kısaltmakla geçiyor; bu sayfadaki uzunluk verisi de tam olarak bunu anlatıyor.
Bilinçli olarak sıradan ve beş yıldır büyük ölçüde aynı:
İçerik güncellemeleri tabloya yeni İngilizce satırlar ekliyor. Yenileri tek tek geçiyor, çeviriyor ve yerini oturtamadıklarımı oyunda görene kadar bekletiyorum. Şu anda bu şekilde bekleyen 70 metin var; çoğu son güncellemeden gelen selfie kamerası arayüzü ve havada dövüş yetenekleri.
Silah aileleri, karakter değerleri ve durum etkileri beşinci yılda da birinci yıldaki gibi okunmalı, çünkü oyuncular bunları öğreniyor. Tabloya güvenmek yerine kendi terim listemi tutuyorum ve artık beğenmediğim eski bir tercihle yaşamayı, oyunun ortasında terim değiştirmeye tercih ediyorum.
Tek dürüst uzunluk testi, Quest'i takıp panele bakmak. Bağlam kontrolleri de aynı şekilde: bu düğme sandığım işi mi yapıyor, ipucu kutusu düşündüğüm yerde mi çıkıyor, renk etiketi yerinde duruyor mu.
Belirli aralıklarla Türkçe sütunun tamamını baştan sona okuyup büyük harf kaymalarını, noktalama tutarsızlıklarını ve elden kaçmış terimleri arıyorum. Beş yılda yazılmış 2.499 satırda bu tür küçük çürümeler kaçınılmaz ve bu, ertelenmesi en kolay iş.
2.569 canlı İngilizce metnin 2.499'unda Türkçe var. Kalan 70'i henüz sıraya girmemiş yeni eklemeler. Hâlâ geliştirilen bir oyunun içinde yayınlanan bir yerelleştirme asla bitmez; bunu tamamlanmış diye sunmak, sayıyı dürüst değil sadece güncelliğini yitirmiş yapardı.
Battle Talent, Meta Quest mağazasında yaklaşık 7,4 bin oyla 4,7 yıldızda; Steam'de ise 1.175 incelemenin %77'si olumlu. İkisi de 4 Ağustos 2026'da okundu. Bu puanlar oyunu değerlendiriyor, benim sütunumu değil. Buraya, Türkçe metnin nasıl bir ürünün içinde yayınlandığını göstersin diye koydum: küçük bir stüdyonun, gerçek ve kalıcı bir kitlesi olan VR oyunu. Bir çevirmenin mağaza puanını sahiplenmesi için değil.
Esas olarak şunu: kısıtlar, brieflerden daha hızlı öğretiyor. VR panel genişlikleri bana kısa yazmayı öğretti. Sürüm kontrolü olmayan paylaşımlı bir tablo, başkalarının işine karşı dikkatli olmayı öğretti. Bir çeviriden çeviri yapmak, kaynağı talimat değil kanıt olarak görmeyi öğretti. Bugün her işe taşıdığım alışkanlık bu.
v0.0.3'te, Battle Talent erken bir Quest alfasıyken ve tablo bugünkünün çok küçük bir parçasıyken gönüllü çevirmen olarak katıldım.
Türkçe, oyunun içinden seçilebilen dillerden biri oldu. Erken Erişim içeriği geldikçe kapsam, eğitim ve arayüz metinlerinden silahlara, düşmanlara ve yeteneklere genişledi.
SteamVR sürümü geldi ve modlamayla ilgili metinleri de beraberinde getirdi. Aynı tablo, daha çok satır.
Rutin bakım: yeni içerik güncellemeleri, yeni satırlar, sütunun tamamı üzerinde düzenli tutarlılık taramaları.
Türkçe sütunu hâlâ bakımda; artık tek bir paylaşımlı belgede, on dokuz dille birlikte, yaklaşık iki buçuk bin canlı metinlik bir bütünün üstünde duruyor.
Aşağıdaki her şey, geliştiricinin ana çeviri tablosunun 4 Ağustos 2026 tarihli hâlinden hesaplandı. Grafikler etkileşimli; çekinceler dipnotta değil, sayının hemen yanında duruyor.
Grafiklerin anlamını değiştirdiği için önce üç şey.
Buradaki her şey tek bir tablodan, tek seferde okundu. 4 Ağustos 2026'da geliştiricinin ana çeviri belgesini alıp satır anahtarını, İngilizce sütunu ve Türkçe sütunu tuttum ve saydım. O dosyada sürüm geçmişi yok; dolayısıyla 2022'de kaç metin olduğunu ya da bütünün ne hızla büyüdüğünü söylemenin bir yolu da yok. Bu sayfada zaman içindeki bir eğilim gibi ifade edilen her şey uydurma olurdu, o yüzden bu sayfada zaman içindeki bir eğilim gibi ifade edilen hiçbir şey yok.
Kelime ve karakter sayıları oyunun satır içi işaretlemesini dışarıda bırakıyor. Battle Talent renkli metin için <CO> gibi etiketler kullanıyor. Bunlar metnin parçası ama dilin parçası değil, o yüzden sayımdan önce çıkarıldılar.
Bir hücre ancak gerçek metin taşıyorsa çevrilmiş sayılıyor. Tablo, boş hücrelerde 0, TRUE ve FALSE değerlerini yer tutucu olarak kullanıyor ve 88 satırda hiç İngilizce kaynak kalmamış: dosyanın hâlâ taşıdığı ölü anahtarlar. Bu 88 satır aşağıdaki bütün rakamların dışında; çalışılan bütünün dosyadaki 2.657 satır değil de 2.569 olmasının sebebi bu.
Tabloda 2657 satır var; 88 tanesi İngilizce metni kalmamış ölü anahtar.
2499 metin çevrildi, son içerik güncellemesinden 70 tanesi açık.
Türkçede 13.772 kelime, %21,3 daha az.
-21,3%Yaklaşık 7,4 bin oy. Steam'de 1.175 incelemenin %77'si olumlu.
Metin sayıları, geliştiricinin ana çeviri tablosundan 4 Ağustos 2026'da hesaplandı. Mağaza puanları aynı gün Meta Quest ve Steam sayfalarından alındı; bu puanlar oyunu değerlendiriyor, bu yerelleştirmeyi değil.
Dikkatinizi çekmek istediğim sayı %100 değil, %97,3. Yetmiş metin açık ve sıkıcı, kalıcı bir sebeple açık: bir içerik güncellemesi selfie kamerası ve bir dizi havada dövüş yeteneğiyle geldi, ben de o satırları henüz geçmedim. Hâlâ yapılmakta olan bir oyunun içinde yayınlanan bir yerelleştirmenin normal hâli bu. Her taramadan sonra kısa bir süre tamam oluyor, her güncellemeden sonra hemen yeniden eksik.
Saklamak yerine söylemeye değer ikinci bir dipnot: 71 Türkçe hücre, İngilizce kaynağıyla bayt bayt aynı. Bunlar olduğu gibi bırakılması doğru olan özel adlar ve marka kelimeleri; oyunun adının kendisi de bu grupta. Haklarında bir karar verildiği için çevrilmiş sayılıyorlar ama kimse yeni bir şey yazmadı.
Bu kategori ayrımı benim yeniden kurgum, geliştiricinin sınıflandırması değil; taşıdığı çekinceyi de hak ediyor. Önekler gerçek ve işe yarayacak kadar tutarlı, ama 'içerik' grubu ne içerdiğiyle değil geriye ne kaldığıyla tanımlanan bir kova.
Kapsama bu gruplara eşit dağılmıyor:
Projenin gerçekten faydalı bulduğum ve saymadan dürüstçe anlatamayacağım kısmı burası.
Tüm canlı metinler, işaretleme çıkarılmış hâlde
| İngilizce | Türkçe | |
|---|---|---|
| Silahlar, düşmanlar ve eşyalar | 7613 | 6045 |
| Arayüz | 4732 | 3783 |
| Eğitim ve giriş | 2635 | 1856 |
| Karakter değerleri | 1055 | 1055 |
| Büyüler | 709 | 531 |
| Dövüş mekanikleri | 496 | 279 |
| Değiştiriciler | 248 | 223 |
Her kategori çeviride kelime kaybediyor. Oransal olarak en çok kaybeden eğitim metinleri: 2.635 İngilizce kelime 1.856'ya iniyor, çünkü İngilizcenin edat ve yardımcı fiil yığdığı yer talimat metinleri ve Türkçe bunları ek olarak taşıyor. Karakter değerleri hiç kaybetmiyor, çünkü çoğu tek kelime ve özel ad.
Bütün genelinde 17.488 İngilizce kelimeye karşılık 13.772 Türkçe kelime; %21,3'lük bir azalma.
Kelimede %21'lik düşüş, küçülen bir yerelleştirme gibi duruyor. Değil. Aynı bütün karakterlerin yalnızca %3,5'ini kaybediyor, çünkü Türkçe kelime sayısında kazandığını ek uzunluğunda harcıyor. 'In the dungeon' üç İngilizce kelime ve bir Türkçe kelime; Türkçe olanı da pek kısa değil.
Kelime sayısı bir kapsamlandırma aracı. Karakter sayısı bir yerleşim problemi ve VR'da canınızı yakan, yerleşim problemi.
Tamamen İngilizcesinin ne kadar uzun olduğuna bağlı
| Tüm metinler | Açıklamalar (40+ karakter) | |
|---|---|---|
| Uzayan metinlerin oranı | 51,3% | 39,3% |
| Kısalan metinlerin oranı | 41,8% | 58,0% |
Kaynağından farklı olan 2.428 çevrilmiş metnin tamamında %51,3'ü uzuyor ve ortanca metin tek bir karakter kazanıyor. 40 karakter ve üzeri İngilizce kaynaklarla sınırlarsanız tablo tersine dönüyor: yalnızca %39,3'ü uzuyor ve ortanca metin üç karakter kaybediyor. Farkı görmek için 'yan yana' seçeneğine geçin.
İngilizce kaynağıyla bayt bayt aynı olmayan çevrilmiş metinler karşılaştırıldı. Tüm metinler için n = 2.428; 40+ karakterlik açıklamalar için n = 760.
Yani iki küme zıt yönlerde davranıyor. Uzun metinler — eşya açıklamaları, eğitim paragrafları, yetenek anlatımları — Türkçede kısalıyor; sondan eklemeliliğin beklenen etkisi bu. Kısa metinler — düğme etiketleri, menü başlıkları, değer adları — yarıdan biraz fazla oranda uzuyor.
Bu, işimize gelenin tam tersi. Uzun metinler nefes alacak yeri olan panellerde duruyor ve on karakter fazlayı seve seve yutar. Kısa etiketler ise boşlukta duran bir VR menüsünde sabit genişlikte düğmelerin içinde ve kaydırma çubuğu da yok, üç nokta da yok, alt satıra geçme de yok. Gidecek yeri olmayan metinler, tam da uzayanlar.
Bütünün ortancasının +1 karakter olmasının gerçekten yanıltıcı bir özet olmasının sebebi bu. İki zıt etkinin ortalaması ve bir Türkçe VR yerelleştirmesini bu sayıyla kapsamlandırsanız yerleşim riskini önemsiz sayar, sonra bir haftanızı düğme kısaltarak geçirirsiniz.
Burada Türkçe, İngilizceye göre %21 daha az kelime kullanıyor ama yalnızca %3,5 daha az karakter. Bir Türkçe yerelleştirmeyi kelime sayısıyla kapsamlandırırsanız işin küçüldüğü sonucuna varır, sonra düğmelerinizin taştığını görürsünüz. Yerleşimi olan hiçbir şey için kelime doğru birim değil.
Bu dosyada bugün farklı seçeceğim terimler var. Hepsini olduğu gibi bıraktım, çünkü 2022'de bir silah adını öğrenen oyuncu 2026'da da onu bulabilmeli. Proje ortasında terminoloji değiştirmek zarafet kazandırır, güven harcar.
Her içerik güncellemesi satır ekliyor. İşi bakımı yapılan bir sütun yerine teslim edilmiş bir ürün gibi görmek, canlı bir oyunda bir dilin yarı çevrilmiş kalmasının yolu. %97,3'ün utanılacak değil dürüst bir başlık olmasının sebebi de bu.
Beşinci yılın sonunda Battle Talent'ın Türkçe sütununda, 2.569 canlı İngilizce metne karşılık 2.499 çevrilmiş metin var; hepsi 17.488 İngilizce kaynak kelimeden kuruldu. Bir alfada gönüllü işi olarak başladı ve oyunun yayınlanan dillerinden biri oldu. Bu, tek bir kararla değil, yeni satırlar geldikçe ortaya çıkmaya devam etmemle oldu.
Projenin bana verdiği en faydalı şey bu sayfadaki uzunluk verisi. Türkçe genelde kısalıyor ama tam da bunu kaldıramayacak metinlerde uzuyor. Bunu sezgiyle değil sayılarla bilmemin tek sebebi, tablonun hâlâ orada durması: beş yıl, tek sütun.
Alp Yalay